Posts

Er worden posts getoond met het label kunst

Weg van kunst: Kunst en ons zenuwstelsel

Afbeelding
tekst: Fleur van Groningen / eerder verschenen in het kunstblad The Art Couch  Wij voelen wel dat kunst een weldadig effect op ons heeft. Maar niet iedereen kent het verband tussen kunst en ons zenuwstelsel. Tijdens de corona-periode bleek kunst (in al zijn vormen) een grote troostfactor. Maar zodra de COVID-storm ging liggen, leek het alsof velen de urgentie van kunst weer vergaten en gewoon de draad van het ‘normale’, jachtige leven wilden opnemen. Ook politiek en maatschappelijk is er vaak te weinig respect voor kunst. Subsidies worden bekritiseerd of ingehouden. In de hiërarchie van de zogenaamd Belangrijke Beroepen, bengelt de kunstenaar ergens onderaan (tenzij hij status geniet). Toch kan kunst juist een belangrijke rol spelen in het collectieve helingproces dat we post-corona nog steeds nodig hebben. In de podcast Mensenkennis (die ik voor de krant  De Morgen maak) sprak ik met dr. Luc Swinnen, een internationaal erkend expert inzake stress en burn-out, die al meerder...

ARTISTIEK GEZWETS

Afbeelding
Zestien was ik, toen mijn toenmalige leraar schilderen zijn eerste expositie hield en ik samen met een vriendin ging kijken. Het gebeuren vond plaats in een moderne spelonk in een achterhoek van de stad: het smalle kamertje had hoge witte muren, slechts hier en daar was er sporadisch een doek opgehangen. Ik hield halt bij een klein rechthoekig exemplaar. Op het matte, haast onbeschilderde canvas waren slechts een zevental dikke kloddertjes zwarte verf aangebracht. Op het kaartje eronder prijkte een doordachte Engelstalige titel en werd het achterliggende concept toegelicht. Het ging, geloof ik, om een statement. De zinnen waren technisch correct maar ik kon ze niet vatten. Maar de stilte in de ruimte galmde me ongeduldig tegemoet: snap je het nu nog niet? "Ah, een rozijnenboterham," mompelde ik tegen mijn vriendin, in de hoop het ongemak samenzweerderig weg te gniffelen. Zij barstte in een sardonisch lachen uit. Ik deed opgelucht mee. Toen ving ik de blik op van mijn leraar e...

WEG VAN KUNST (2)

Afbeelding
Op mijn veertiende was ik een romantische ziel met een voorliefde voor het figuratieve. Dus toen een leraar aan de kunsthumaniora opdracht gaf om een bekende reproductie in het klein na te schilderen met een zo exact mogelijk kleurgebruik, koos ik een schilderij met genereuze drapages, lenteachtig natuurschoon en enkele diagonalen voor de dynamiek. Ik begon dan wel meteen de grote lijnen na te tekenen, liever wilde ik de verf al mengen. Kleuren zo precies mogelijk nabootsen – uit de realiteit of de tinten van mijn verbeelding – brengt me al sinds mijn kindertijd in vervoering. Naast mij ontfermde een klasgenoot zich over de Madonna van Jean Fouquet. Ik keek van de glinsterend roze tongpunt in zijn mondhoek, naar de licht gekreukte print naast zijn pennenzak: een bleke dame met een borst als een moordwapen, een griezelige boreling en een handvol bloedrode engelen, schijnbaar opgetrokken uit glimmend rubber, deden me fronsen van afkeer. Mijn klasgenoot volgde mijn blik: "Ongelooflij...

WEG VAN KUNST (1)

Afbeelding
In het hoge atelier van mijn vader viel het licht schuin naar binnen. Daar dansten stofdeeltjes die zich bij het vallen van de avond weer terugtrokken onder de gietijzeren poten van de drukpers en de schragentafels vol potloden, penselen en verf. Ze vormden er grillige stofbollen die ’s nachts, wanneer wij sliepen, wellicht een eigen leven leidden. Dan rolden ze door het ruitvormige maanlicht, door de gelige gloed van de stad, ze ritselden over etsen en gravures, naar de grote, geheimzinnige schilderijen die met hun kostbare buik tegen de muur rustten. Van mijn vader mocht ik niet zien wat daarop stond afgebeeld, maar de stofbollen wisten het, zij betastten de olieverf; zij nestelden zich er oordeelvrij tegenaan. Het was in dat atelier, aan een plein in het Antwerpen van de jaren tachtig, dat ik – een zesjarige die bij haar moeder in de polders opgroeide – het deel van mijn vader ontdekte dat nog steeds in mij voortleeft. Daar vonden wij iets om over te spreken, ongeacht het leeftijdsv...

Flor Hermans (bis)

Afbeelding
Flor sprak niet enkel in de overtreffende trap, hij was een vleesgeworden superlatief. Niets was hij een beetje. Hij was alles héél. Heel getalenteerd, heel grappig, heel gesloten, heel kritisch, en ga zo maar door. Zo iemand kennen, is nooit vrijblijvend. Dat weten jullie allemaal. Zoals sommigen van jullie ook weten, waren er periodes waarin mijn vader en ik elkaar vaak zagen en waarin we geen contact hadden. Ongeacht die hindernissen hield ik van hem. Een kind blijft een kind. Een vader blijft een vader. Dat wil helaas niet zeggen dat het altijd even soepel verloopt. Onze grootste gemeenschappelijke deler was ongetwijfeld onze grootste liefde: de schoonheid. In mijn ogen, en wellicht ook in die van jullie, was mijn vader een toegewijde dienaar van al wat mooi is, van al wat ontroert. Hij was zo geraffineerd en intens gevoelig, hij had zulk een ontwikkeld oog voor kwaliteit, kleur, compositie en detail. Dat uitte zich in zijn werken en vioolspel, in zijn kennis van alle vormen v...

Meisje van plezier

'Hot Marijke ontploft door hitte', las ik op de website van 'Het Nieuwsblad'. Wat? Ik wist dus niet dat Hot Marijke zó heet kon worden. Wat was de aanleiding? Een extreem opwindend rencontre, de tropische temperaturen, een defecte innerlijke thermostaat? Misschien een combinatie van dat alles? Ja, die krantenkop zette mij onmiddellijk aan het denken. Op welke leeftijd zou Marijke hebben ontdekt dat zij heter was dan haar doorsnee medemens? Voelde zij zich eenzaam en onbegrepe n omdat ze anders was? Legde iemand uit hoe ze met die unieke eigenschap moest omgaan of waarschuwde niemand haar voor haar eigen ontploffingsgevaar? En nu het zover gekomen is: wie heeft de restjes Marijke opgeruimd? Haar gesmolten gezicht van een standbeeld gepeld, de vlekken van muren en stoep geschrobd, haar tenen bij elkaar geveegd met stoffer en blik? Waren er getuigen? Ouders die tegen hun geschokte kinderen zeiden: “Dat gebeurt er als je je groenten niet opeet, je huiswerk niet maakt, j...

HET ÉCHTE LEVEN

Afbeelding
Sommige krantenkoppen doen geloven dat het tóch nog goed komt met de wereld. Maakte mij blij: “Over het échte leven moet je ook op school leren.” Ik deel die mening. Dat ik leerde schrijven, komt van pas. Maar ik heb er niks aan dat ik mijn boterhammetjes tot parallellogrammen kan versnijden. Ik had liever geleerd hoeveel suiker er in brood zit, zodat ik nu niet met een koolhydratenverslaving zou kampen. Minister van Onderwijs Hilde Crevits ziet ook ruimte voo r verbetering. Zij zat met 24 ouders samen om het secundair onderwijs te evalueren. Gesuggereerd werd om leerlingen voor te bereiden op het échte leven met lessen over geld én zogenaamde snuffelstages, waarbij ze kunnen ‘snuffelen’ in bedrijven, zodat ze later een doordachte studiekeuze maken. Allemaal goed en wel: maar is dat álles? Is geld en werken Het Echte Leven? Geen wonder dat ons land door burn-outs wordt overspoeld. Me dunkt heeft het leven wel meer in petto. Enerzijds ontwaak je dagelijks in hetzelfde lijf dat gewassen...